CHRONIONE OBIEKTY PRZYRODY W POWIECIE GORZOWSKIM
Wody podziemne [Rozmiar: 59 bajtów]
Lasy i grunty leśne [Rozmiar: 284 bajtów]
Strona główna [Rozmiar: 326 bajtów]
Mapa witryny [Rozmiar: 102 bajtów]
Wody powierzchniowe [Rozmiar: 273 bajtów]

Klasyfikacja wód podziemnych - geneza powstania

Ze względu na sposób powstawania wód podziemnych można wyróżnić:
  • wody infiltracyjne, które powstają wskutek przesiąkania wody przez szczeliny w glebie i warstwach skalnych,
  • wody kondensacyjne, czyli takie, których przyczyną powstania było skraplanie pary wodnej w przypowierzchniowych warstwach gruntu,
  • wody juwenilne, czyli wody, które powstają z magm wydostających się z głębi Ziemi
  • wody reliktowe, które w przeszłości geologicznej zostały uwięzione w warstwach skalnych i przez to nie miały kontaktu z otoczeniem przez długi okres czasu.
Sposób zalegania - zależności od głębokości, zalegania i kształtu warstwy wodonośnej można wyróżnić następujące wody podziemne:
  • wody zaskórne (wierzchówki) - tworzące się na niewielkich głębokościach w zagłębieniach terenu, w dolinach rzecznych i na brzegach jezior wskutek obfitych opadów. Podlegają dobowym wahaniom temperatury i wysokiemu parowaniu. Czasami uznawane za płytkie wody gruntowe.
  • wody gruntowe- położone poniżej strefy aeracji i wód zaskórnych. Zwierciadło podlega wahaniom sezonowym, naśladuje formy rzeźby powierzchni. Obficie zasilają rzeki i jeziora. W głębszych warstwach wody gruntowe są dobrze przefiltrowane (wody eratyczne - studzienne).
  • wody wgłębne - położone poniżej spongu warstw nieprzepuszczalnych, zasilane wodami przesiąkającymi przez szczeliny uskoków tektonicznych, lub okna hydrologiczne. Nie podlegają wahaniom temperatury, są silnie zmineralizowane, niekiedy ogrzane ciepłem Ziemi. Charakteryzują się napiętym zwierciadłem, dostosowanym do kształtu nadległych warstw nieprzepuszczalnych. Różnica poziomów najniżej i najwyżej położonych punktów zwierciadła umożliwia powstawanie efektu artezyjskiego i subartezyjskiego w rozległych synklinach.
  • wody reliktowe - wody uwięzione w warstwach skalnych w przeszłości geologicznej, całkowicie odizolowane od czynników zewnętrznych.
Wody szczelinowe i krasowe
  • Wody szczelinowe wypełniają szczeliny skalne, tworzące sieci o różnej wielkości i gęstości. Wody krasowe są w gruncie rzeczy wodami szczelinowymi, ale różnią się od nich skałami, w których się znajdują (wapienie, dolomity) i obfitością. Są zasilane wodami spływającymi z powierzchni ponorami.
Zagrożenia dla czystości wód podziemnych
Zasoby wód podziemnych Polski należą głównie do czwartorzędowego piętra wodonośnego (51 - 65 %), występującego w Polsce na dużych obszarach.
Wielkie znaczenie mają też piętra kredowe, jurajskie i triasowe z wodami szczelinowymi i szczelinowo - krasowymi (najbardziej narażonymi na zanieczyszczenie), zawierające od 21% do 42% zasobów.
W obrębie piętra czwartorzędowego najobfitsze w wodę zbiorniki mają charakter dolin i pradolin oraz stożków i równi napływowych (sandrów), są otwarte, nie izolowane - a więc podatne na zanieczyszczenia. Znaczne zasoby (ok. 50%) wód piętra czwartorzędowego są związane z dolinami i pradolinami, a przez to narażone na kontakty z silnie zanieczyszczonymi wodami rzek.
W obrębie starszych pięter przeważają zbiorniki otwarte nieizolowane, podatne na zanieczyszczenia ze względu na charakter szczelinowo-krasowy i szczelinowy.
Zwierciadło pierwszego poziomu wód podziemnych leży często płytko: na około 50% powierzchni kraju na głębokości mniejszej od 5 m. Średnia głębokość ujmowania wód podziemnych z głównych zbiorników wód podziemnych wynosi w piętrze czwartorzędowym średnio od 25 do 50 m (w dolinach rzek karpackich 5 - 10 m), ale często jest znacznie mniejsza.
W piętrze kredowym ujmuje się wody na głębokości 20 - 150 m, jurajskim 100 - 150 (200) m, triasowym 100 (250) m.
Główne Zbiorniki Wód Podziemnych znajdujące się w obszarze powiatu gorzowskiego wymagają ochrony szczególnej. Wynika to z mapy poglądowej Polski: "Zagrożenia dla czystości wód podziemnych" [wg Instytutu Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie]. Mechanizmu ochronnego dla wód podziemnych w obszarze powiatu gorzowskiego, jak i w Polsce nie stanowią gleby i leżące pod nimi skały strefy aeracji. Przeważają bowiem gleby lekkie, wykształcone z piasków i słabych (średnich) glin, ergo odznaczające się małą retencją.
Głównym i trudnym do opanowania zagrożeniem dla czystości wód podziemnych są zanieczyszczenia obszarowe związane z działalnością rolnictwa (nawozy, chemiczne środki ochrony roślin, gnojowica, soki kiszonkowe itp.), a także zanieczyszczenia z atmosfery Itlenki siarki i azotu "kwaśne deszcze", metale ciężkie) oraz nie skanalizowanym wszędzie osadnictwem wiejskim.
Ponadto wodom podziemnym zagrażają w wysokim stopniu, jako rozproszone, punktowe ogniska substancje ropopochodne (stacje benzynowe, magazyny materiałów pędnych i inne) oraz pasmowe ogniska zanieczyszczone wody powierzchniowe, linie transportowe - środki zimowego utrzymania dróg sól, metale ciężkie itp. Składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych tworzą tak zwane punktowe ogniska zanieczyszczeń, mogące zagrażać wodom podziemnym z uwagi na ługowanie substancji szkodliwych.
Chemizm wód podziemnych na przykładzie studni nr 650/1 Rudnica 1 oraz nr 1027/1 Mostno
Rok Stacja hydrogeologiczna 650/1 RUDNICA-1 Studnia 1027/1 MOSTNO
Skład Klas. MJZWP Skład Klas. MJZWP
1991 HCO3-  Ca-  Na-  Mg III HCO3-  Ca II
1992 HCO3-   Ca II HCO3-   Ca-   Na-   Mg III
1993 HCO3-   Ca II
1994 HCO3-   Ca-   Na-   Mg II HCO3-   Ca II

Informacje o studniach
Punkt 650/1/ Punkt 1027/1
RUDNICA-1
Województwo: Lubuskie.
Gmina: Krzeszyce
Wsp. geogr: długoć: 15°11'30" szerokoć: 52°36'31"
Wsp. ukł "42": X: -256988,60 Y: 74361,93
Region hydrogeol.: VI
Numer "BANK HYDRO": -
Rzędna terenu: 30.14 m n.p.m.
Głębokość:
- otworu: 170.00 m
- wyst. w. wodon.: 108.00 m
- zwierciadła nawierconego: 108.00 m
- zwierciadła swobodnego: 6.90 m
Rok budowy: 1978
Rok rozp.obs: 1987
Warstwa wodonona: stratygrafia: Tr, litologia: pd
MOSTNO
Województwo: Zachodniopomorskie.
Gmina: Dębno Lub.
Wsp. geogr: długość: 14°46'55" szerokoć: 52°44'55"
Wsp. ukł "42": X: -284749,00 Y: 93353,49
Region hydrogeol.: V
Numer "BANK HYDRO": -
Rzędna terenu: 44.00 m n.p.m.
Głębokśoć:
- otworu: 39.00 m
- wyst. w. wodon.: 29.00-35.00 m
- zwierciadła nawierconego: 29 m
- zwierciadła swobodnego: 8.18 m
Rok budowy: 1986
Rok rozp. obs: 1988
Warstwa wodonona: stratygrafia: Q, litologia: ps

Wybrane z: "Sieć Stacjonarnych Obserwacji Wód Podziemnych - dane jakościowe" http://www.pgi.gov.pl/soh/tabele/klasMJZWP.html